Economie: Uit het dal en het DSB-debacle

De economie kroop in 2009 uit een recessie en de beurs kwam weer langzaam op stoom. Voor ING en Dirk Scheringa was het een rampjaar.

© ANP

De kredietcrisis zet begin 2009 opnieuw zijn tanden in de Nederlandse economie. Het eerste kwartaal levert de grootste krimp sinds de Tweede Wereldoorlog op.

Op 13 november heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek echter beter nieuws; met een groei van 0,4 procent ten opzichte van het tweede kwartaal komt er een einde aan de recessie en vier kwartalen van krimp.

In de VS, waar de kredietcrisis een jaar eerder losbarstte, volgt een nog sneller herstel. "In februari werden Amerikanen bij wijze van spreke nog opgeroepen om groente te kweken in hun eigen tuin om de komende economische winter door te kunnen komen", zegt Fred Huibers, handelaar en vermogensbeheerder bij het Haags Effektenkantoor. "Maar Amerika is sneller gekanteld dan verwacht."

Werkloosheid

De stijging van de Nederlandse werkloosheid zette het afgelopen jaar door. Waren er op het laagste punt in 2008 290.000 mensen zonder baan, inmiddels ligt dat aantal op 412.000 personen. Dat is nog ruim onder het niveau in 2005 toen de werkloosheid bijna 500.000 bedroeg. In vergelijking met de rest van Europa en de Verenigde Staten is de Nederlandse werkloosheid vooralsnog aan de lage kant.

DSB

Ondanks de crisis begon in Wognum Dirk Scheringa het jaar als een gevierd bankier. "Je bent een voorbeeld voor ons allemaal", sprak premier Balkenende op 18 mei tijdens een CDA-verkiezingsbijeenkomst in de viplounge van het AZ-station.

De 59-jarige Scheringa speelde volgens de premier 'een geweldige rol' in de financiële sector, en zette zich in voor sport en cultuur. "Ik vind dat fantastisch. We zijn trots op je!".

Een half jaar later probeert de gevallen bankier rond te komen door op te treden als gastspreker en hoopt hij op een verkoophit voor zijn autobiografie 'Mijn bewogen leven'. Zijn landhuis, eind november door ABN Amro ontdaan van alle kostbare kunstwerken, staat al maanden te koop. Het DSB-museum dreigt tot een ruïne te vervallen.

De onrust rond de DSB Bank begint in september ernstig toe te nemen. Ex-medewerkers klappen uit de school over ongeoorloofde leenpraktijken. Maar de grootste nagel aan de doodskist van de bank vormt op 1 oktober de oproep van fraudebestrijder Pieter Lakeman en zijn Stichting Hypotheekleed om geld weg te trekken en aan te sturen op een faillissement van de bank.

Dirk Scheringa maakt op 19 oktober op het hoofdkantoor in Wognum het faillissement van zijn DSB-bank bekend

Nijpend

Diezelfde dag verdwijnt al 8 miljoen euro aan spaargeld. Ondanks een media-offensief van Scheringa en zijn adjudanten, wordt de toestand daarna met de dag nijpender. De Nederlandsche Bank nodigt een vijftal banken uit om DSB over te nemen, maar de groep van ABN Amro, ING, Fortis, SNS en Rabobank wil haar vingers er niet aan branden. Op zondag 11 oktober lijkt de ergste 'run' op de bank echter voorbij en wijst de rechtbank de eis van DNB om DSB onder curatele te stellen af.

De volgende dag lekt het nieuws over de curatele-eis en het overleg met de banken uit, waarop het geld opnieuw met miljoenen begint weg te stromen. DSB wordt alsnog onder curatele gesteld en krijgt twee bewindvoerders. Nog een paar dagen leeft er bij de Noord-Hollandse bank de hoop op een doorstart, maar het blijkt uitstel van executie.

Op 19 oktober houdt Dirk Scheringa een persconferentie. "We zijn niet failliet, we zijn kapotgemaakt", verklaart de ex-politieman. De AFM onderzoekt momenteel of enkele prominente ex-DSB'ers als Gerrit Zalm en Ed Nijpels, naast Scheringa zelf, ook hebben bijgedragen aan het 'kapotmaken' van de bank.

De slotstanden van de AEX-index laten vanaf maart een stijgende lijn zien

Beurs

De beurs probeert in 2009 bij te komen van de klap van 'Lehman Brothers' aan het einde van 2008. Op 6 maart bereikt de AEX-index met een slotstand van 199,5 het dieptepunt, waarna de index geleidelijk opkrabbelt naar een stand van rond de 320 punten tegen het einde van het jaar.

Wat Fred Huibers betreft vormde de opsplitsing van ING in een bank en verzekeringstak, en de daaropvolgende schrikreactie onder beleggers het dieptepunt op beursgebied. "Dat was de kentering van een mooie rally", zegt Huibers. "ING is, in vergelijking met andere Europese banken, onevenredig hard aangepakt."   

Over het algemeen kunnen beleggers echter terugkijken op een positief jaar, meent Huibers. Hij verwacht wel dat een 'eindejaarsrally' dit jaar wordt uitgesteld tot januari.

Dubai

Net terwijl bankiers wereldwijd het einde van de kredietcrisis afkondigen, begint het eind november te rommelen in het oliestaatje Dubai. Het nieuws dat het concern Dubai World, volledig in handen van de staat, zijn schulden ter waarde van 59 miljard dollar (39 miljard euro) niet kan afbetalen jaagt beleggers de schrik op het lijf. Topbestuurders uit Dubai haasten zich om het land financieel gezond te verklaren, maar buitenstaanders tasten in het duister over de precieze omvang van de problemen.

Om investeerders gerust te stellen ontving Dubai op 14 december 10 miljard dollar van buurstaat Abu Dhabi. Hiermee hoopt de stadstaat een begin te kunnen maken met het afbetalen van zijn schulden.

Een handelaar op de beurs van Dubai volgt op 6 december gespannen de markt

Vastgoed

Hoewel de economie van Dubai op wereldschaal weinig voorstelt, verdienden Nederlandse bedrijven als de baggeraar Van Oord jarenlang miljoenen euro's aan de ambitieuze plannen om het emiraat tot een financieel en toeristisch centrum te maken. Terwijl het ene na het andere kunstmatige eiland werd opgeleverd schoten de vastgoedprijzen, aangejaagd door speculanten, omhoog. De sjeiks konden het nog even verbloemen, maar met de crisis droogden de financiële voorraden op en viel de vraag naar dure appartementen stil.

De komende tijd moet blijken of investeerders genoeg kapitaal over hebben om de talloze wolkenkrabbers, vliegvelden en eilanden af te bouwen en of een compleet faillissement van het emiraat voorkomen kan worden. De Nederlandse staat kijkt geïnteresseerd toe. Het rijk staat voor enkele honderden miljoenen euro's garant voor de export van Nederlandse bedrijven naar Dubai