Beste boek van 2009: Het lied van leven en dood

De Top 10 van NU.nl's boekenredacteur Anne Jongeling. 'Het lied van leven en dood' van schrijver Marcelo Figueras is volgens haar een van de indrukwekkendste romans van dit jaar.

De tien beste boeken
1. Marcelo Figueras - Het lied van leven en dood
Wat Figueras bewerkstelligt met zijn magistrale roman over het Argentinië dat langzaam herstelt van de junta, is wat de literatuur zijn betekenis geeft. Hij probeert de Argentijnen te helpen met hun verleden om te gaan en dat een plek geven. Over geëngageerde kunst gesproken. Zijn verhaal over een reusachtige man die een verhouding krijgt met een bijzondere (en gesloten) vrouw en haar dochter, doet denken aan het magisch realisme van Gabriel Gárcia Márquez’ Honderd Jaar Eenzaamheid. En Figueras’ schrijftalent laat een van de indrukwekkendste romans van dit jaar lezen als een trein.

2. J.R. Moehringer - Tender Bar
Coming-of-age-roman in de traditie van filmregisseur Frank Capra, met een hoofdpersoon die ondanks zich alles vasthoudt aan zijn mores en boven zichzelf uitstijgt. Het is een roman over de jonge Amerikaan J.R., zoon van een alleenstaande moeder. J.R. vindt tig vaderfiguren in de stamgasten van het café dat zijn leven lang een rol in zijn leven blijft spelen. Hij gaat naar school, naar een gerenommeerde universiteit, wordt verliefd en slaat zijn vleugels uit – maar telkens weer zoekt hij zijn surrogaatvaders in de Tender Bar op voor levenswijsheden en een dosis hartelijkheid. In het staartstuk vinden een aantal bekenden van J.R. de dood bij de terreuraanval op het WTC in New York.

3. George Mastras -Tranen over Kasjmir
Behoort tot de top van de reisliteratuur, als je het zo kunt noemen. Een Amerikaan wordt in Pakistan valselijk beschuldigd van moord, en hem resteert geen andere uitweg dan te vluchten. Twee locals helpen hem door het ondefinieerbare berggebied van Pakistan, Kasjmir, India en Afghanistan heen. Gebieden die wij uit de atlas kennen via lijntjes die landsgrenzen aangeven. Maar Mastras biedt een reële blik op dit door stammen bevolkte gebied met hun eigen tradities, warlords, boeren en terroristen. In al zijn rauwe grimmigheid een fascinerend boek dat ons bij benadering laat begrijpen hoe het er in die Wuthering Heightstan écht aan toegaat. Nog goed geschreven ook.

4. David Benioff - Stad der dieven
In 1942 wordt Leningrad al een jaar belegerd door de Duitsers en de stad ligt inmiddels in puin. De overlevenden zijn hongerig, uitgeput, en de wrede winter heeft zijn intrede gedaan. Een jonge jood en een Russische deserteur worden samen op pad gestuurd om een dozijn eieren te vinden voor de bruiloft van de dochter van een legercommandant. Hun absurde queeste voert hen langs mensen die in dit asgrauwe decor aan een overlevingsstrijd zijn begonnen. De beproevingen zorgen voor een broederschap tussen de twee jongemannen, waarbij de zeer ontwikkelde en plaagzieke deserteur voor een ironisch vrolijke noot zorgt.

5. David Wroblewski - Het verhaal van Edgar Sawtelle
Edgar is doofstom. Hij woont met zijn ouders op een farm in een klein Amerikaans dorp op het platteland, waar ze honden op een speciale manier trainen. Edgar krijgt het vak met de paplepel ingegoten, en door zijn handicap weet hij zijn eigen hond via gebaren te trainen. Als vader overlijdt, komt er een ander manspersoon in beeld wat tot ontluisterende ontknopingen leidt. Wroblewski is het soort schrijver dat met veel verbeeldingskracht en empathisch vermogen vanuit de bijzondere belevingswereld van een jongen als Edgar een authentiek verhaal heeft weten te creëren.

Ontluisterende ontknopingen in 'Het verhaal van Edgar Sawtelle'

6. R.J. Ellory - Een stil geloof engelen
Ellory gebruikt een verrassende insteek voor deze literaire thriller. Het is geen whodunnit met speurende detectives. Als er moorden worden gepleegd, wordt daar amper iets mee gedaan – Ellory richt zich voornamelijk op de gevolgen die deze misdaden op de inwoners van het streekplaatsje Augusta Falls hebben. Op de achtergrond speelt WO2 mee; de geruchten over de gruwelen op Europese bodem druppelen langzaam de gemeenschap binnen en trekken hun wissel op de Duitse immigranten. Het is een historische roman, een rurale roman, een coming-of-age roman, met een misdaadkern die decennia beslaat. De schrijver heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt, maar voor de lezer is het een lonende, geduldig geconstrueerde vertelling.

7. Fred Vargas - De eeuwige jacht
Vargas biedt met deze detective een keur aan interessante mensen die dito dialogen hebben. Al wordt een mysterieus boek uit 1663 aan een hedendaagse moordenaar gelinkt, De eeuwige jacht is geen boek voor Browniacs. Vargas is meer van de sophistication dan van de actie en/of symboliek, en die beschaafdheid is mede op het conto van de excentrieke Franse commissaris Adamsberg te schrijven. Vargas verwerkt via hem en de verzen citerende Veyrenc bekende Franse cultuuriconen in het verhaal, laat mensen rechtop slapen en hoofdcommissarissen witte wijn op geheime bergplaatsen verstoppen – en doet dat met fijne zinnen die met intellectueel gemak uit haar pen vloeien.

8. Mirko Bonné - IJskoude hemel

Met scheepsjongen Merce als hoofdpersoon toont Bonné de stalen kracht van Europa. Er zijn miljoenen mannen geweest als Merce, die nieuwsgierig, avontuurlijk, ambitieus en op gevaar voor eigen leven hun grenzen verlegden – IJskoude Hemel is gebaseerd op waar gebeurde feiten. Jonkie Merce monstert in 1914 in Engeland aan op een vrachtschip dat schipbreuk lijdt voor de kust van Zuid-Amerika. Daarna verstopt hij zich als verstekeling aan boord van de boot van Sir Ernest Shackleton, die met een expeditieteam de Zuidpool wil oversteken. Bonné laat je met literaire kracht de ontberingen meebeleven van dit meesterlijke grotejongensboek voor volwassenen.

9. Robert Harris - Cicero
Tweede deel in het drieluik over de fameuze Romeinse jurist Cicero. In boek 1 waren we getuige van zijn greep naar de macht, het is nu 63 v.C. en in boek 2 is Cicero vooral bezig die macht te consolideren en zich te weren tegen geduchte rivalen als Julius Caesar. Harris beschrijft deze politieke steekspelletjes alsof ze gisteren zijn gebeurd (want zoveel is er in de politiek niet veranderd). Tegelijkertijd schetst de auteur een beeld van een van de krachtigste beschavingen die de wereld gekend heeft en voor altijd gevormd: het Imperium Romanum.

10. Sarah Waters - De kleine vreemdeling
De psychologisch-literaire horror van Waters had twee belangrijke gevolgen: het bracht haar op de shortlist van de Booker Prize, en ze heeft mij de stuipen op het lijf gejaagd. Want er is niets in De kleine vreemdeling dat je kunt weglachen of -relativeren. Door knap te goochelen met waanbeeld of realiteit van de verarmde Engelse adellijke familie die zij als hoofdpersonen opvoert, wordt hun landhuis een eersteklas spookhol. Waart daar nu iets dodelijk rond of zijn deze mensen ten prooi gevallen aan hun eigen stukgelopen psyche? En daardoor brengt ze net zo kundig het hoofd van de lezer op hol. Verrukkelijk eng.