Wetenschap: van arseenbacterie tot tandenpoetsende zebra

Buitenaardse wezens en bijbelse figuren speelden in 2010 een hoofdrol in de wetenschapsrubriek. Maar ook berichten over onbekende ziektes en het einde der tijden hielden de gemoederen bezig.

© AFP

De belangrijkste en opmerkelijkste onderzoeken van het afgelopen jaar op een rij.

Het jaar 2010 begint met een onheilspellende aankondiging. Australische sterrenkundigen melden dat het einde der tijden eerder zal aanbreken dan iedereen denkt.

Ze hebben ontdekt dat het heelal langzaam uitgeput raakt, omdat sterren geleidelijk zonder brandstof komen te zitten. Sterrenstelsels zouden daardoor ineen storten tot zwarte gaten. Uiteraard klinkt dat dramatischer dan het is: het einde is zeker nog miljarden jaren ver weg.

Superbacterie

Maar het is niet het enige onheilspellende bericht dat wetenschappers het afgelopen jaar wereld in helpen. In augustus is de ontdekking van een superbacterie voor het eerst groot nieuws. De ziektekiem is ongevoelig voor bijna alle soorten antibiotica en duikt op in Groot-Brittannië en Pakistan. Inmiddels zijn er ook in Nederland enkele gevallen bekend van besmetting met de superbacterie.

Buitenaards

Ook het persoonlijke rampscenario van de beroemde natuurkundige Stephen Hawking lijkt in 2010 heel even uit te komen. In april waarschuwt Hawking dat we beter niet kunnen zoeken naar buitenaardse wezens, omdat ze mogelijk een bedreiging zullen vormen voor mensen.

“Als buitenaardsen ons ooit zullen bezoeken, denk ik dat de uitkomst vergelijkbaar zal zijn met het bezoek van Christopher Columbus aan Amerika”, verklaart Hawking. “Dat pakte ook niet echt goed uit voor de oorspronkelijke bewoners van dat land.”

Een paar maanden later kondigt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA ‘een belangrijke bevinding over buitenaards leven’ aan. De onderzoekers willen in eerste instantie niet zeggen wat ze precies hebben ontdekt. Veel mensen vermoeden daarom dat de vrees van Hawking waarheid is geworden. Ze hopen stiekem dat er een levensvorm op een andere planeet is aangetroffen.

Levensvormen

Al snel blijkt dat het niet gaat om buitenaardse wezens, maar om een bijzondere bacterie. De NASA-wetenschappers hebben in Californië een microbe gevonden die arsenicum als bouwsteen kan gebruiken in zijn DNA.

Volgens de onderzoekers bewijst de vondst dat er veel meer soorten levensvormen kunnen bestaan dan tot nu toe werd aangenomen. Maar voorlopig is er vooral veel kritiek op het onderzoek en twijfel over uitkomsten.

Gezichtstransplantatie

Natuurlijk is er ook hoopgevend nieuws in 2010. Vooral medisch onderzoek leidt tot enkele belangrijke doorbraken. Zo ondergaat een Spanjaard met succes de eerste volledige gezichtstransplantatie. Na een 24 uur durende operatie wordt de 31-jarige man wakker met een nieuw gezicht. De foto’s van de patiënt gaan de hele wereld over.

Een 31-jarige Spanjaard onderging een succesvolle gezichtstransplantatie. Foto: AFP

Wetenschappers slagen er verder in om de oorzaak van een hazenlip in kaart te brengen. Maar vooral mensen die een hekel hebben aan tandenpoetsen, zullen sommige medische onderzoeksresultaten met veel plezier hebben gelezen. Zo beweren Franse wetenschappers dat ze een gel hebben ontwikkeld die gaatjes in je tanden kan laten dichtgroeien. Ook wordt er gewerkt aan een tandenborstel die tandpasta overbodig maakt.

Nijlpaard

Dieren hebben zo hun eigen manieren om vuil op hun tanden te verwijderen. Dat blijkt in maart als een bezoekster van de dierentuin van Zürich een zebra fotografeert die zijn kop in de bek van een nijlpaard steekt. Tot verrassing van de fotografe volgt er geen bloederige scene. Het nijlpaard laat de zebra 15 minuten lang haar tanden schoon likken.

Bijzonder gedrag van dieren wekt vaker de interesse van wetenschappers. Belgische onderzoekers ontdekken in mei bijvoorbeeld een haai die zichzelf onzichtbaar kan maken. In Madagascar wordt vier maanden later een spin ontdekt die het grootste spinnenweb ter wereld heeft geweven.

Maar 2010 is vooral het jaar van de opmerkelijke nieuwe diersoorten. Zo duikt er een onbekende reuzenspin op in het Midden-Oosten, stuiten inwoners van Laos op het ‘zeldzaamste zoogdier ter wereld’ en blijkt in het Amazone-gebied bloedzuiger met reuzentanden voor te komen. Ook worden er sporen ontdekt van angstaanjagende wezens uit de prehistorie. Britse wetenschappers vinden bijvoorbeeld het fossiel van een reuzenschorpioen en in Peru worden de resten ontdekt van een potvis die andere walvissen verslond.

In Laos werd één van de zeldzaamste diersoorten ter wereld gevangen.

Jezus

De menselijke geschiedenis wordt ook flink op z’n kop gezet door enkele ontdekkingen. Zo melden Amerikaanse wetenschappers dat het menselijk ras 1,2 miljoen jaar geleden bijna uitstierf, waarschijnlijk door een natuurramp.

Maar vooral gebeurtenissen uit de Bijbel inspireren wetenschappers tot onderzoek. Het meest opzienbarend is de claim van een Zweedse wetenschapper over de kruisiging van Jezus. Volgens theoloog Gunnar Samuelsson is het beeld dat Jezus vastgenageld aan een kruis stierf waarschijnlijk verkeerd geïnterpreteerd uit bijbelteksten. In plaats daarvan zou de heilige zijn opgehangen aan een paal.

Uit de bevindingen van ‘Bijbelonderzoekers’ blijkt verder dat de Ark van Noach rond was en dat de Bijbelse plagen mogelijk echt zijn gebeurd. Met een computersimulatie hebben wetenschappers zelfs aangetoond dat een groot wateroppervlak daadwerkelijk in tweeën kan splijten, zoals volgens de Bijbel gebeurde toen Mozes de Rode Zee overstak met zijn volk.

Seksuele competitie

Ook over liefde en seks weten we weer iets meer door wetenschappelijke experimenten uit 2010. Verliefdheid blijkt bijvoorbeeld razendsnel te ontstaan, zo melden Amerikaanse onderzoekers.

Als mensen een aantrekkelijke persoon zien, duurt het gemiddeld genomen 0,2 seconde voordat de eerste stoffen in hun hersenen meetbaar zijn die kunnen leiden tot verliefdheid.
Verder wordt bekend dat seksuele competitie voor mannen letterlijk dodelijk is. Mannen leven waarschijnlijk korter dan vrouwen, omdat ze meer met elkaar moeten concurreren voor een seksuele partner.

Slaap

Maar we kunnen onze gezondheid ook verbeteren met tips van wetenschappers. Uit Amerikaans onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat het mogelijk is om een reservevoorraad slaap op te bouwen voor tijden waarin je niet toekomt aan een goede nachtrust. Mensen die verwachten dat 2011 een jaar zal worden met weinig rustmomenten, doen er dus goed aan om deze kerstvakantie niet te veel te feesten, maar vooral te slapen.

Wij negeren dit onderzoeksresultaat van voor één keer en wensen iedereen een feestelijke jaarwisseling toe. We houden je in 2011 weer op de hoogte van de nieuwste onderzoeken.