Economie: euro en pensioenen in nood

De rust op de beurs werd het afgelopen jaar ruimschoots goedgemaakt door de crisis rond de euro. En ook het degelijke onderwerp pensioenen kreeg ineens alle aandacht.

© Thinkstock

Na de kredietcrisis volgde in 2010 de eurocrisis. Overheden betaalden de prijs voor hun steun aan de financiële sector. Europese afspraken over begrotingstekorten (niet meer dan drie procent) en staatsschuld (maximaal 60 procent van het bruto binnenlands product) bleken ineens maar weinig voor te stellen.

Europa werd aan het begin van het jaar geconfronteerd met een Grieks begrotingstekort van ruim 15 procent. Naarmate het jaar vorderde verschoof de aandacht naar Ierland. Door de portemonnee te trekken voor zijn wankele banken heeft het eiland een begrotingstekort van ruim 30 procent opgebouwd.

De opvallendste nieuwsberichten van 2010, in chronologische volgorde:

Redding

Ook de financiële huishouding van Spanje en Portugal bleek zorgwekkend. De voorlopige oplossing: Forse bezuinigingen en een Europees reddingfonds voor eurolanden in financiële nood ter waarde van 750 miljard euro - nadat Griekenland eerder al met 110 miljard was geholpen.

Aan het einde van het jaar werd duidelijk dat de EU-leiders niet willen overgaan tot het introduceren van Europese obligaties, waarmee de eurolanden gezamenlijk geld zouden kunnen lenen. Lidstaten die hun huishoudboekje wel op orde hebben, zoals Duitsland en Nederland, voelen er niets voor het de zwakke broeders te makkelijk te maken. Dat neemt alleen maar de prikkel weg om te saneren, betoogde minister van Financiën Jan Kees de Jager.

Beurs

De opmars van de beurs werd door de problemen in Griekenland gestuit, blikt vermogensbeheerder Fred Huibers (HEK Value Funds) terug. Huibers: “De beurs is per saldo nauwelijks opgeschoten. In eerste instantie reageerden beleggers opgelucht maar al gauw werd duidelijk dat er geen einde was gekomen aan de onrust. Ook Ierland moest gered worden.”

De belangrijkste graadmeter, de AEX-index, opende het jaar met 325 punten waarna eind april met 357 punten het hoogtepunt werd bereikt. Een maand later volgde het dieptepunt van het jaar met 305 punten. Uiteindelijk lijkt de index op een stand van zo'n 350 punten het jaar af te sluiten.

De AEX in 2010. 'De beurs is per saldo nauwelijks opgeschoten'

Geld drukken

In de VS ging de centrale bank (de FED) over tot een tweede ronde van ‘kwantitatieve verruiming’, oftewel het bijdrukken van geld. Huibers: “Hoewel er eerst veel kritiek was op deze onconventionele stap, verstomt de kritiek nu de Amerikaanse economie geleidelijk aan op stoom komt."

Wat Azië betreft maken beleggers zich volgens Huibers zorgen dat de Chinese groei, die is blijven draaien ten tijde van terugval in het westen, een stap terug doet. “Dit alles heeft ervoor gezorgd dat de aandelenkoersen, ondanks goede winstcijfers, niet veel gestegen zijn.”

Pensioenen

Pensioenen, een onderwerp waar veel mensen het liefst zo weinig mogelijk tijd aan besteden, eiste in de loop van 2010 steeds nadrukkelijker de aandacht op. De lage rente, karige rendementen op de beurs en steeds ouder wordende Nederlanders zorgden ervoor dat de dekkingsgraad (de verhouding tussen het aantal gepensioneerden en het aantal deelnemers) bij een aantal fondsen hard is gedaald.

FNV-leden demonstreren tegen de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen.
Foto: NUfoto/Rufus Kohn

Voor het eerst moest de overheid ingrijpen en werd een aantal fondsen gedwongen om maatregelen te nemen, zoals het korten op de pensioenen. Nog zo’n primeur: In 2010 gingen voor het eerst meer mensen met pensioen dan dat er werknemers bijkwamen.

Pensioenleeftijd

Al in januari waarschuwden twee adviescommissies, Frijns en Goudswaard, voor de houdbaarheid van het pensioenstelsel. Een van hun oplossingen is het automatische koppelen van de pensioenleeftijd aan de (stijgende) levensverwachting.

Ook in Frankrijk werd er geprotesteerd tegen de verhoging van de pensioenleeftijd, maar daar verliepen de protesten een stuk grimmiger. Foto: AFP

Verder moet een duidelijkere keuze worden gemaakt tussen het streven naar rendement en zekerheid, stelt hoogleraar Kees Goudswaard, van de gelijknamige commissie. “Een wat beter pensioen bevat risico’s, die moeten goed duidelijk worden gemaakt en op een eerlijke manier worden verdeeld over werkenden en gepensioneerden.”

Volgens Goudswaard is het kabinet het eens met de analyses en aanbevelingen van beide commissies. “Maar sociale partners zijn hierbij eerst aan zet, want pensioen is een arbeidsvoorwaarde.”

Dit jaar was er ook veel te doen om TNT. Het bedrijf gaat reorganiseren, en dat zorgt voor veel protest bij de werknemers. Foto: NUfoto/Gera Nieland