2011: Jaar van opstand

De Europese schuldencrisis die de financiële markten aan het wankelen bracht en de opstanden in de Arabische wereld die leidden tot het gedwongen vertrek van de dictators in Tunesië, Egypte, Libië en Jemen, zijn volgens lezers van NU.nl onbetwist de twee belangrijkste nieuwsfeiten van 2011.

© Getty Images

In een poll waarop ruim 15.000 lezers hun stem uitbrachten laten de schuldencrisis en de Arabische Lente met beide 30 procent van de stemmen de kernramp van Fukushima (20 procent), het bloedbad in Noorwegen (8 procent), de dood van terroristenleider Osama Bin Laden (6 procent) en de dodelijke schietpartij van Tristan van der V. in Alphen aan den Rijn (3 procent) ver achter zich.

Maar het was ook het jaar van het einde der tijden dat tot twee keer toe niet doorging, van weerperikelen (sneeuwoverlast, extreem warm voorjaar, extreem natte zomer, extreem zachte herfst) en van een nieuwe Sinterklaas. En van heel veel meer. Een overzicht van het bomvolle nieuwsjaar 2011.

Arabische Lente

De opstand in het Midden-Oosten die later de wellicht iets te romantische naam 'Arabische Lente' zou krijgen, begon stiekem al op de valreep van 2010 toen Tunesië in woede ontstak na de zelfdoding van straatverkoper Mohamed Bouazizi die geen uitzicht meer zag in het leven. De omvang van de Tunesische betogingen drong tot de wereld door toen president Zine el-Abidine Ben Ali op 14 januari de wijk nam. Maar de impact werd pas écht duidelijk toen de bevolking van Egypte onder het toeziend oog van de camera's van al-Jazeera in achttien dagen zijn dictator, Hosni Mubarak, op de knieën dwong. Het kostte meer dan 800 levens.

De Tunesische president (links) bezoekt Mohamed Bouazizi in het ziekenhuis nadat hij zichzelf in brand heeft gestoken. Later overleed Bouazizi. Foto: Tunesische regering

Geïnspireerd door die revoluties zouden in de maanden die volgden anti-regeringsbetogingen uitbreken in onder meer Jemen, Bahrein, Saudi-Arabië, Oman, Marokko, Syrië en Libië. In een aantal staten werd de opstand gesust (Marokko en Saudi-Arabië voerden in allerijl enkele hervormingen door) of succesvol afgeslagen (in Oman en Bahrein werd de opstand met geweld en talloze arrestaties de kop in gedrukt).

Libische rebellen strijden om de stad Sirte terwijl een strijdmakker op zijn gitaar speelt. Foto: AFP

In Syrië zijn tot op de dag van vandaag bloedige confrontaties tussen voor-en tegenstanders van president Bashar al-Assad en in Jemen tekende Ali Abdullah Saleh in november onder druk een machtsoverdracht.

Kaddafi

Dan nog Libië. In het rijke Noord-Afrikaanse land waar Muammar Kaddafi sinds 1969 aan de macht was, mondden de eerste betogingen in maart al vrij snel uit in een bloedige burgeroorlog. Acht maanden lang trokken rebellen, in de rug gesteund door troepen van de NAVO, om diverse steden vechtend met regeringstroepen door het land. Eind augustus werd het regeringscomplex in de hoofdstad overmeesterd en op donderdag 20 oktober had een van de meest memorabele gebeurtenissen van 2011 plaats: kolonel Kaddafi werd in zijn geboorteplaats Sirte overmeesterd en gedood.

Het lichaam van Kaddafi na zijn dood. Foto: AFP

Schuldencrisis

In dezelfde maanden dompelde op eigen continent Griekenland de euro in een crisis. Ook Ierland bleek de staatsschulden niet meer te kunnen betalen en de angst voor uitbreiding van de problemen naar andere landen neemt toe. Met de Franse president Sarkozy en de Duitse bondskanselier Merkel aan kop kwamen Europese leiders meermaals bijeen om tot afspraken te komen over ingrijpende steunmaatregelen voor de euro.

Een politieman snelt naar een man toe die zichzelf in brand heeft gestoken tijdens een protest in het Griekse Thessaloniki. Foto: AFP

In de Griekse hoofdstad Athene vinden massale betogingen plaats en de schuldenlast leidt tot het aftreden van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi en de Griekse premier George Papandreou. Zie voor een uitgebreid overzicht van de schuldencrisis ons jaaroverzicht economie.

Moerdijk

Het nieuwsjaar wordt in eigen land geopend met de brand bij chemisch bedrijf Chemie Pack in Moerdijk op 5 januari. De juridische nasleep van deze zeer grote brand, waarvoor in Zuid-Holland-Zuid de hoogste alarmfase werd afgekondigd, neemt het hele verdere jaar in beslag.

Brand bij Chemie Pack in Moerdijk. Foto: NUfoto/Paul Schrandt

Op 2 maart koos Nederland leden van de Provinciale Staten. VVD werd landelijk gezien de grootste winnaar van de verkiezingen die vooral spannend waren vanwege het huidige gedoogakkoord en de zetelverdeling in de Eerste Kamer. Zie voor een uitgebreide terugblik ons jaaroverzicht politiek.

Drama Alphen aan den Rijn

Op zaterdagmiddag 9 april wordt het land opgeschrikt door de 24-jarige Tristan van der V. die in winkelcentrum De Ridderhof in Alphen aan den Rijn om zich heen begint te schieten en zes mensen doodt, er zeventien verwondt en uiteindelijk de hand aan zichzelf slaat.

Uit de afscheidsbrief die Van der V. heeft nagelaten komt geen duidelijk motief voor het bloedbad naar voren. Wel blijkt later dat hij al langer psyschische problemen heeft en, als lid van een schietvereniging, over wapenvergunningen beschikte. In Nederland laait de discussie op over de criteria voor dergelijke vergunningen.

Het eerste slachtoffer van de schietpartij in Alphen wordt begraven. Foto: NUfoto/Jaap Hoek

FC Twente

Een constructiefout leidt op 7 juli tot het instorten van een deel van het dak van het FC Twente-stadion. Twee personen komen om het leven en 15 mensen raken gewond. Burgemeester Den Oudsten van Enschede spreekt van "een groot drama", onderzoek moet nog uitwijzen wat er precies is misgegaan.

Het dak van het FC Twente stadion stort in. Foto: NUfoto/Heidi Duteweerd

EHEC

De lentemaanden staan vooral in het teken van een uitbraak van de EHEC-bacterie die vanuit Duitsland naar Nederland overslaat. Achtereenvolgens worden ondermeer komkommers, tomaten, sla en uiteindelijk kiemgroenten als taugé ervan verdacht de bron van de bacterie te zijn. Eind juli meldt het Robert Koch-instituut dat de epidemie ten einde is. Er zijn dan ongeveer 50 mensen overleden.

Snelwegschutter

In de loop van de zomer raakt Nederland in de ban van een mysterieuze snelwegschutter die, met vermoedelijk een luchtbuks, talloze keren toeslaat op autoruiten in de regio Rotterdam/Den Haag. Politie en Justitie stellen een onderzoek in dat in december wordt afgerond met de conclusie dat er vermoedelijk nooit een schutter heeft bestaan. Oorzaak van de kapotte autoruiten? Misschien steentjes, maar helemaal duidelijk is het nog niet.

Zedenzaak

In de nadagen van 2010 komt in Amsterdam de omvangrijke zedenzaak rond hoofdverdachte Robert M. aan het licht en begin dit jaar wordt het drama in zijn volle omvang duidelijk: M. bekent zeker 85 zeer jonge kinderen te hebben misbruikt tijdens zijn werk op kinderdagverblijf 't Hofnarretje en als oppas bij mensen thuis. M. en zijn medeverdachte en echtgenoot Richard van O. zitten vast en het proces tegen hen is aan de gang.

Rechtszaken

Andere opvallende binnenlandse rechtszaken: PVV-leider Geert Wilders wordt vrijgesproken van beledigen van moslims en het aanzetten tot discriminatie. Ook is er vrijspraak voor drager van de Militaire Willemsorde Marco Kroon, die werd verdacht van drugsbezit.

Wilders en zijn advocaat Moszkowicz bij de rechtbank. Foto: ANP

Zwemschoolhouder Benno L. wordt in hoger beroep veroordeeld tot zes jaar cel voor jarenlang misbruik van tientallen zwakbegaafde meisjes. De rechtbank van Leeuwarden veroordeelt Sietske H. uit het Friese Nij Beets tot 12 jaar gevangenisstraf, de hoogst mogelijke straf voor het doden van haar vier baby's. H., die psychisch onderzoek weigert, is tegen de uitspraak in hoger beroep gegaan.

Japan

Op 11 maart wordt het noordoosten van Japan getroffen door een serie aardbevingen en een allesverwoestende tsunami. Het aantal doden en vermisten als gevolg van de natuurramp staat op een kleine 25.000. Maar de aandacht richt zich vervolgens voornamelijk op de door de beving beschadigde kerncentrale van Fukushima. Ongeveer 200.000 inwoners van het gebied in een straal van 20 kilometer rond de centrale worden geëvacueerd en dekundigen proberen met gevaar voor eigen leven met zeewater een 'meltdown' te voorkomen.

Enorme ravage na de tsunami in Japan. Foto: Getty Images

Hoorn van Afrika

Wat de ergste droogte in 60 jaar wordt genoemd, leidt in de Hoorn van Afrika tot een extreme hongersnood. De ernstige voedselcrisis in met name Somalië, Ethiopië en Kenia treft miljoenen mensen.

Miljoenen mensen lijden honger in de Hoorn van Afrika. Foto: AFP

Bloedbad Noorwegen

Op 22 juli pleegt de extreem-rechtse Anders Behring Breivik een bomaanslag op regeringsgebouwen in de Noorse hoofdstad Oslo, waarna hij tijdens een jongerenkamp van de Arbeiderspartij op het eiland Utøya al schietend een bloedbad aanricht. Na aanvankelijke onduidelijkheid over het aantal slachtoffers wordt het totale dodental uiteindelijk vastgesteld op 76. Noorwegen is in diepe rouw. Breivik zegt tegen de psychiaters die hem ontoerekeningsvatbaar verklaren dat hij zijn daden heeft gepleegd "uit liefde voor zijn volk".

Een gewonde vrouw van de schietpartij op Utøya. Foto: AFP

Osama Bin Laden

Op 2 mei wordt bekend dat een Amerikaanse speciale eenheid terroristenleider Osama Bin Laden in Pakistan heeft gedood. Bin Laden heeft een zeemansgraf gekregen. Op 11 september 2011 is het precies tien jaar geleden dat Al-Qaeda met Bin Laden aan het hoofd aanslagen heeft gepleegd in New York en Washington. 9/11 wordt wereldwijd herdacht.

President Obama, Hillary Clinton en Joe Biden in de Situation Room tijdens de missie waarbij Osama bin Laden om het leven kwam. Foto: Pete Souza/Witte Huis

Mladic

Na meer dan 15 jaar voortvluchtig te zijn geweest wordt op 26 mei de voormalige Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic gearresteerd. Mladic, die wordt verdacht van oorlogsmisdaden, is uitgeleverd aan het Joegoslavië Tribunaal in Den Haag. In juli wordt ook Goran Hadzic gepakt, hij was de laatste voortvluchtige die door het Tribunaal werd gezocht.

DSK

In het voorjaar komt IMF-topman Dominique Strauss-Kahn in opspraak wanneer hij door een hotelmedewerkster wordt beschuldigd van poging tot verkrachting. Later dient ook schrijfster Tristane Banon een klacht tegen hem in wegens vermeende aanranding in 2003. De Fransman houdt vol onschuldig te zijn en uiteindelijk zien aanklagers in beide zaken af van vervolging. 

DSK is dan al afgetreden bij het IMF en lijkt deelname aan de Franse verkiezingen te kunnen vergeten.

Strauss-Kahn erkende dat zijn escapades met het kamermeisje een 'morele fout' van zijn kant was. Foto: AFP

Trouwen, afluisteren, rellen

Groot-Brittannië komt dit jaar drie keer groot in het nieuws. De eerste keer heeft een mooie aanleiding: Prins William en Kate Middleton geven elkaar in de Londense Westminster Abbey ten overstaan van tienduizenden aanwezigen en miljoenen televisiekijkers het ja-woord.

De tweede keer is wanneer aan het licht komt dat tabloid News of the World op grote schaal mensen heeft afgeluisterd. Op 10 juli verschijnt na 168 jaar de laatste editie. Een parlementaire commissie onderzoekt het afluisterschandaal.

Nadat op 6 augustus in de Londense wijk Tottenham een 29-jarige man om het leven komt na vuurwapengeweld met de politie breken er in diverse wijken van de Britse hoofdstad rellen uit die in de dagen erna overslaan naar steden als Liverpool, Birmingham en Bristol. Als oorzaak van het geweld, waarbij vijf mensen omkomen, worden de economische crisis, bezuinigingen en werkloosheid genoemd. Er worden in de Britse steden diverse huizen en andere gebouwen in brand gestoken en winkels worden geplunderd. De autoriteiten zetten een enorme hoeveelheid politiemensen in.

Groot-Brittannië is in augustus in de ban van hevige rellen. Foto: Getty Images

Occupy

Nog een heel ander soort protestbeweging is Occupy Wall Street, die in de tweede helft van het jaar ontstaat. De demonstranten zonder duidelijke organisatie 'bezetten' het financiële district in New York en keren zich tegen de macht van grote ondernemingen en banken. De beweging vindt navolging over de hele wereld. Ook in Nederlandse steden, waaronder op het Beursplein in Amsterdam, zetten 'Occupy'ers' hun tenten op.

In de hele wereld wordt gedemonstreerd tegen de macht van banken en bedrijven. Foto: Getty Images

België

Drama op het festival Pukkelpop in augustus in het Belgische Hasselt: Hevig onweer richt grote schade aan op het festivalterrein en eist vijf levens. Enkele tientallen mensen raken gewond, onder hen is een aantal Nederlanders.

Op 13 december pleegt de 33-jarige Nordine Amrani een aanslag in Luik waarbij zes doden en meer dan honderd gewonden vallen.

De zuiderburen hebben na een formatieperiode die in het Guinness Book of Records staat als langste ooit, sinds begin december eindelijk een regering. De man die de formatie naar een goed einde wist te brengen, Elio Di Rupo, is de nieuwe premier.

2012

Tot slot een voorzichtige blik op 2012: Een nog wel even voortdurende onrust én verkiezingen in het Midden-Oosten. Een verdere aanpak van de eurocrisis. Het proces tegen Robert M.. Misschien opnieuw een einde der tijden en met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid weer een heleboel weer.

De onrust in het Midden-Oosten gaat in 2012 ongetwijfeld door. Foto: Getty Images