Tramontana stormachtig op NFF

AMSTERDAM - Over de openingsfilm van het NFF Tramontana was vooraf nogal wat ophef ontstaan. Regisseur Ramon Gieling is het zat. "Ik vind het in de lijn van Wilders liggen."

© Wild Bunch

Filmmaker Ramon Gieling werd bij het grote publiek bekend dankzij zijn documentaire over Johan Cruijff.

Dat hij ook speelfilms maakt weten de meesten sinds kort ook, aangezien zijn film Tramontana de openingsfilm was op het Nederlands Film Festival.

En daarover was nogal wat discussie. Kan dat wel? Een Spaanstalige film als openingsfilm van het NFF?

Gieling begrijpt niets van de argumentatie van criticasters die pleiten voor een openingsfilm die geen ondertiteling behoefd.

"Als je wilt dat er geen enkele buitenlander komt kijken moet je het vooral zo houden. Als je het festival internationaler wilt profileren moet je over de grenzen heen durven kijken."

"Bovendien, de slotfilm is een documentaire waarin Fins gesproken wordt. Waarom hoor ik daar niemand over?"

Wilders

De getergde filmmaker schroomt harde taal niet om zijn punt duidelijk te maken.

"Ik vind het in de gedachtenlijn van Geert Wilders liggen. Trots op Nederland zijn en de rest buiten de deur houden."

Foto: Dennis van Luling - De regisseur (links) en de hoofdrolspelers tijdens de openingsavond van het Nederlands Film Festival

"Hoofd programmering van het NFF Herman de Wit zei eens dat het vaststellen van de identiteit van een film lijkt op een etnische zuivering. Dat vond ik wel een treffende vergelijking."

"Als een Marokkaan iets fantastisch voor ons land doet dan ga je toch ook niet zeggen: maar het is een Marokkaan? Dan hoor je te zeggen: het is fantastisch wat hij doet."

Tramontana

Over de film zelf was minder discussie. Het thema is de gekmakende wind Tramontana. Deze raast een groot gedeelte van het jaar over het Noord-Spaanse kustdorpje Cadaqués en is omgeven met bijgeloof.

Tijdens zijn zoektocht naar een verhaal over de Tramontana stuitte Gieling op de dood van een geheimzinnige kluizenaar. Op een kerstavond, vijftig jaar geleden, had hij zich verhangen.

Het gerucht ging dat hij een verhouding had met een jong meisje, maar meer wilden de inwoners van het dorpje niet zeggen.

"Dat kwam me eigenlijk wel goed uit, want daardoor had ik de vrijheid om zelf een verhaal te gaan schrijven", aldus Gieling vanachter zijn eettafel in zijn appartement aan de Van Woustraat in Amsterdam.

Terugblik

Het liefdesdrama wordt verteld door vier dorpsgenoten die 25 jaar na dato terugblikken. Geen van allen weten ze precies hoe Pepet Tremolls aan zijn einde is gekomen en wat er is voorgevallen tussen hem en de mooie Rosa.

Een scène uit Tramontana

"Daardoor is het verhaal eigenlijk geen constructie, maar een deconstructie. Het valt uit elkaar."

"Doordat ze niet weten wat er is gebeurd ontstaat steeds meer ruis in het verhaal. Maar tegelijkertijd komt de kijker wel steeds meer te weten."

Om zijn uitleg te illustreren pakt hij een vaas. "Kijk, je kan er helemaal omheen en er van elk perspectief weer anders naar kijken."

"In de film zie je dat het ene moment zij de overhand in de relatie heeft en het andere moment hij."

"Stel dat wij nu over een wedstrijd van Ajax van tien jaar geleden praten. Dan heb jij een andere wedstrijd gezien dan ik. Dat is het principe van de film. C'est tout."

"Het is een reflectie van het leven zelf. Als je een gebeurtenis uit je leven probeert te reconstrueren is er ook niet een eenduidige waarheid."

"Het drama van de film is dat je niet weet hoe de dingen zijn gebeurd, maar ondertussen is het wel gebeurd."

Was het lastig om chemie tussen de oude Tremolls en de jonge Rosa geloofwaardig op beeld te krijgen?

"Chemie vind ik een verwarrend woord. Ik regisseer chemie. Als ze samen op een terras zitten is er 0,0 chemie. Zoveel hebben ze namelijk niet te bespreken."

Moet dat niet natuurlijk gaan?

"Nee, dat is gewoon hard werken. Dat zit in de scènes. Als zij ijskoud in de deuropening staat en zegt dat ze geil wordt van de wind, is het het shot en de tekst die maakt dat er iets tussen die twee lijkt te zijn."

"Ik heb weleens films gezien met een mooie actrice en een aantrekkelijke jongen, waarvan ik zou moeten aannemen dat er dan wel chemie zal zijn."

"Maar ik zie hem niet, omdat ik de film niet goed genoeg vind."

Dus je bent niet specifiek eerst naar een Pepet of naar een Rosa op zoek geweest?

"Nee, de personages staan op papier. Dus ik vind eigenlijk het script belangrijker dan wie de rollen invult."

"De power moet in scènes en dialogen zitten. Die moeten zo sterk zijn dat een acteur dat nooit kapot kan krijgen. Een goede acteur zal dat onmiddellijk herkennen en zich dienstbaar maken aan de scène."

"De castingdirector kwam met allemaal fotomodellen aanzetten, maar dat wilde ik niet. Yohana, die Rosa speelt, heeft een mooie ordinaire zigeunerschoonheid. Ze heeft iets volks en rauws."

Krankzinnig

Gedurende de film worden Pepet en Rosa langzaam krankzinnig van de Tramontana. Of de mythe dat je er gek van wordt ook daadwerkelijk klopt, valt moeilijk te bewijzen.

"Het zelfmoordaantal is in die regio wel hoger dan elders. Een psychiater doet er onderzoek naar."

"Veel kan je er niet mee. Je kan immers geen thermometer in iemands hoofd stoppen. Wel komt naar voren dat vrouwen er meer last van hebben."

"Tijdens de draaiweken heb ik gemerkt hoe heftig de wind kan zijn. Ons hotel ving hem vol in de smoel. 's Nachts was dat een luide symfonie van klapperende luiken en het fluiten van de wind."

Maar niet zo erg dat je er gek van werd?

"Buitenlanders merken de wind pas op als ze er wat langer zitten. Voor de bewoners is het een fait accompli. Wij leven toch ook met zestien miljoen in dit soms onleefbare klimaat?"

Die regen is toch niet zo gekmakend als Tramontana?

"Nou, ik word er aardig gek van."

U gaat liever naar Spanje.

"Bij mij is het heel praktisch. Grijze luchten deprimeren me. Als de zon schijnt word ik vrolijker."

"Ik zit dan ook met enige regelmaat in mijn huis in Spanje. Als het werk het toelaat. Daar schijnt de zon tenminste."