Het verhaal achter de Finse tango

AMSTERDAM - De Finse tango biedt houvast voor weemoedige Finnen tijdens de aardedonkere winters in het noorden. Stella van Voorst van Beest laat in haar documentaire Gevangenen van de Grond een treurig beeld zien.

© NU.nl/Dennis v Luling

In haar eerste lange documentaire volgt zij een aantal Finnen die meedoen aan karaoke-avonden of tango's dansen.

In de lange donkere winters vinden ze troost in de melancholische tango, die tegelijkertijd hun eigen ellende bevestigt.

Medelijden krijg je met de doorleefde vrouw die schoenen verkoopt in een danspaviljoen. Ze laat foto's zien van haarzelf toen ze ballerina was en toont de jurk die ze toen droeg.

"Op het eerste gezicht zag ik dramatiek in haar ogen. Toen wist ik al dat ze perfect in de film zou passen", aldus de documentairemaakster.

Hoe kwam je erbij om een documentaire te maken over de tango in Finland?

"Ik kreeg van een platenboer een cd met Finse tango. Hij dacht dat dat wel iets voor mij zou zijn. Dat maakte mij nieuwsgierig naar de mensen achter die muziek."

"Ik ben een aantal maanden gaan rondreizen en op zoek gegaan naar het verhaal achter die Finse tango."

Gevangenen van de Grond draait om de Finse tango en melancholische levensverhalen

"Daarbij had ik altijd al een fascinatie voor Finland. Ik kan niet goed uitleggen waarom. Al tijdens aardrijkskunde lessen wilde ik weten hoe dat land met die vreemde taal eruit zag."

Dus wat begon als een zoektocht naar de tangocultuur werd uiteindelijk een film over depressieve Finnen die proberen de winter door te komen.

"Nee, vind ik niet. Ik ben gaan uitzoeken wat de tango in die regio voor mensen betekent."

"Alle tangonummers gaan over een diep melancholisch verlangen naar iets dat onbereikbaar is. Het is voor hen een therapie van de ziel."

"Ook de hoofdpersonages in de film hadden allemaal een verloren droom. Je zou wel kunnen zeggen dat ik het onderwerp een beetje tot vorm heb gemaakt."

"Op die manier kan ik de Finse tango uitbeelden. Dat is interessanter dan mensen er gewoon over laten praten."

Finnen plegen relatief vaak zelfmoord. Maar komt dat door die meelijwekkende muziek of door de donkerte?

"Dat is moeilijk te zeggen. Als je het ze vraagt zeggen ze: ik heb geen last van die duisternis. Het is net als hier. We weten niet wat de invloed is van al die regen op ons geestelijke gestel."

"Het is wel zo dat het biologisch bewezen is dat weinig licht effect heeft op je chemie."

"Maar aan de andere kant, in de rest van Scandinavië is het ook donker in de winter."

Schikken ze zich in hun lot of zijn ze niet anders gewend?

"Beiden. De Finnen zeggen dat ze na zo'n avond zingen er wel weer even tegen te kunnen."

"De mensen zouden ook niet weg willen, want ze houden van hun land. Het is de vraag of ze zichzelf zo zielig vinden."

"Misschien is het wel onze perceptie dat wij ze zien als depressief. Zij denken misschien wel: ach, dat is nou eenmaal het leven."

Is het beeld dat je neerzet exemplarisch voor heel Finland?

"Nee, zeker niet. Je hebt ook genoeg vrolijke Finnen. Ik heb het gevoel van de Finse tango proberen te vertalen in levens van mensen, die een relatie hebben met die muziek."

Werd je zelf niet depressief van al die treurige karaokebijeenkomsten?

"Ik gedij wel goed in dat soort sferen. Maar om daar altijd in te zitten lijkt me wel zwaar. Die kroegen zijn best wel ruig. Veel mensen zijn er straalbezopen."

"Daarbij zijn de winters er lang en donker, dat maakt het ook zwaar."

Foto: Dennis van Luling | NU.nl in gesprek met Stella van Voorst

Eerdere documentaires van jou gingen ook vaak over treurige levensverhalen. Mensen die het moeilijk hebben, trekken die je aan?

"Dat is een gewetensvraag. Blijkbaar wel. Ik vind het interessant om te kijken hoe mensen zich uit hun misère redden."

"Op een gegeven moment zat ik wel aan mijn tax aan zware verhalen. Ik bleef maar nieuwe mensen met een afschuwelijk verhaal tegenkomen.

Wil je niet eens een positieve film maken?

"Dat is wel het plan, maar het is wel moeilijk. Ik heb het weleens geprobeerd, maar dan sluipt er toch altijd weer iets treurigs in."

"Misschien komt mijn aantrekkingskracht tot treurige verhalen, doordat ik in Rotterdam ben geboren en getogen. Wij hadden boeken hoe Rotterdam er vroeger uitzag."

"Het was een mooie stad, maar door de oorlog is dat allemaal veranderd. Misschien ben ik daar onbewust ook melancholisch over."