Liefhebber met een missie

AMSTERDAM - Herman de Wit, sinds 1993 hoofd programmering van het Nederlands Film Festival (NFF), is vergroeid met het evenement.

Terwijl de rest van Nederland de afgelopen maanden genoot van het zonnetje, bekeek de filmfanaat honderden Nederlandse producties

‘’We hebben de afgelopen maanden met ons team 450 inzendingen beoordeeld, waarvan er 218 het festival hebben gehaald. Ik heb ze allemaal bekeken.''

''Ik vind dat er iemand moet zijn die het overzicht nog een beetje bewaard en dat kan met het aantal films in Nederland nog net. In Frankrijk is zoiets bijvoorbeeld onmogelijk.’’

‘’We stellen ons de vraag: welke films vertonen we tijdens het festival, en welke doen er mee in de competitie? In de zomer is het fors doorkijken,maar het blijft erg leuk om te doen.’’

‘’Met de komst van de digitale camera’s en de montagesets is de drempel om films te maken veel lager geworden. Daarom wordt voor ons het aanbod steeds groter.’’

Maar jullie bepalen niet wie er voor de Gouden Kalveren genomineerd worden?

‘’Nee, de nominaties worden bepaald door een vakjury, daar bemoeien wij ons helemaal niet mee. Dat is mooi, want dan hoeven we er ook geen verantwoording voor af te leggen.’’

Jullie hebben dit jaar met Tramontana gekozen voor een Spaanstalige film als openingsfilm van het festival. Wat zijn de afwegingen daarvoor geweest?

‘’Laat ik eerst goed duidelijk maken dat het een Nederlandse film is. Hij is door Nederlanders gemaakt, met Nederlands geld. We hebben een puntensysteem om te beoordelen of een inzending een Nederlandse film is. Bij Tramontana is alles van eigen bodem, op de acteurs en de filmlocatie na.

Er kwam veel commentaar uit de Nederlandse filmwereld.

‘’Ja, dat verbaasde me wel. Een andere Nederlandse productie, Nothing Personal, kreeg op het filmfestival van Locarno (Zwitserland) verschillende prijzen en ook hier op het festival was iedereen enthousiast. ‘Nederland telt mee’, hoorde ik veel om me heen.

‘’Maar die film is helemaal in het Engels. In de hele film worden twee zinnen Nederlands gesproken. Er zijn in het verleden veel meer Nederlandse films in een andere taal gemaakt. Zo is Discovery of Heaven ook een Engelstalige film. Nu is een film Spaanstalig en dan vallen mensen er over.’’

En als er een Nederlander succes heeft in de Verenigde Staten, met een film die gemaakt is met Amerikaanse middelen?

‘’Als Paul Verhoeven in Hollywood een mooie film maakt, willen wij die hier natuurlijk ook laten zien. Alleen dingt die film dan niet mee naar de prijzen, omdat alleen de regisseur de film nog niet Nederlands maakt. Zwartboek daarentegen werd wel in Nederland gemaakt, die scoorde veel punten in ons systeem en kon wel meedingen in de competitie.’’

‘’Zo’n competitie is een spel met regels, en die moet je goed naleven, anders krijg je rare situaties. Het vreemde is dat documentaires die in het buitenland worden gemaakt wel geaccepteerd worden, maar als het om een speelfilm gaat, moet elk onderdeel van de film blijkbaar per se Nederlands zijn. Ik zou het heel eng vinden als documentairemakers alleen tussen Delfzijl en Vlissingen mogen filmen.’’

Dutch Angle

Het NFF stelt dit jaar voor het eerst onder het label Dutch Angle een serie films centraal van ‘vernieuwende Nederlandse auteurfilmers’ die met hun films regelmatig doordringen tot internationale festivals maar die bij het publiek in eigen land nog weinig bekend zijn.

Waarom is dit nodig?

‘’Vorig jaar vertoonden we een aantal bijzondere, artistieke films op het festival. Maar toen ze in de bioscoop draaiden kwam er niemand op af. Bijvoorbeeld het met twee Kalveren bekroonde Het Zusje van Katia van Mijke de Jong en Calimucho van Eugenie Jansen. Deze films kregen zelfs uitnodigingen voor internationale festivals, zoals het festival van Berlijn.’’

‘’Toen hebben wij gezegd: dit zijn heel erg bijzondere films, waar buitenlandse festivals enthousiast over zijn. Die producties moeten hier dus meer publiciteit hebben.’’

Dat soort films zijn toch ook gewoon voor een kleiner publiek gemaakt?

‘’Daar nemen wij geen genoegen mee. We zeggen dus nu: Dames en heren, er worden heel erg mooie films gemaakt in Nederland. Ga maar eens kijken.’’

‘’Films als De Storm en Oorlogswinter doen het vanzelf goed, maar wij moeten iets doen aan de films die minder publieksgericht zijn. Toen hebben we een overzicht gemaakt van recente films met een grote artistieke kwaliteit, en die vertonen we hier als serie.’’

‘’Er zijn debatten over dit onderwerp en bij talkshows wordt er over gesproken. In Dutch Angle zijn dit jaar acht films van acht verschillende makers opgenomen, waarvan er een paar enkele jaren geleden gemaakt zijn.’’

Waarom vinden jullie juist deze films bij elkaar horen?

’’Ze hebben gemeen dat ze niet plotgericht zijn. Het zijn meer verhalen die een bepaalde sfeer neerzetten en personages waarmee van alles gebeurt, maar niet zozeer in een plot. Het verhaal moet niet ergens naartoe.’’

‘’Wij noemen het: films die gaan over de tussenmomenten. Er gebeurt van alles, maar weinig spectaculairs, en tussen die beelden door voel je dat er iets met die mensen is. Het accent ligt niet op de dialogen, maar op de sfeer en de gedragingen.. Je voelt de spanning tussen de mensen maar neemt het niet waar op het doek. ‘’Ze moeten niet met deuren slaan’’

Kun je deze vorm concretiseren?

‘’Je hebt van die films waar een man een vrouw ruzie hebben en er dan over gaan praten. Dat is dodelijk voor je film. Maar als er irritaties uitgebeeld worden over het buitenzetten van de vuilnis, dan voel je: hé, hier is iets. Dat merk je in de kleine dingetjes. De manier van kijken zelfs.’’

‘’Je moet er wel even in mee kunnen gaan. Het zijn ook geen gemakkelijke films. Ik begrijp daarom ook best wel dat die films niet een heel groot publiek trekken. Maar als je bereid bent jezelf over te geven aan de film, dan kun je dat oppikken. Het zijn de films waar je het zelf moet doen.’’

Nothing Personal

In de Dutch Angle zitten onder meer Langer Licht van David Lammers, Guernsey van Nanouk Leopold en Esther Rots’ Kan Door Huid Heen. Deze laatse film is in zeven categorieën genomineerd voor Gouden Kalveren, die vrijdagavond uitgereikt worden.

Hoe reageerden de filmmakers op het Dutch Angel-label?
‘’In eerste instantie waren ze niet zo gelukkig. Het zijn allemaal individualisten, die op hun eigen aparte manier films maken.‘’

Het type mens dat niet ingekaderd wil worden.

‘’Precies. ‘Ik wil niet bij zo’n groepje mensen horen en doe lekker mijn eigen ding’, was een veelgehoorde reactie. Heel vaak kenden ze elkaar niet eens, maar bekijken ze elkaars films wel. We hebben veel met ze gesproken, om ze uit te leggen dat wij hun films nog eens voor het voetlicht wilden brengen.’’

‘’De belangstelling konden ze erg waarderen, maar deze regisseurs wilden liever niet als groepje worden gezien. Toen we ze toch bij elkaar aan tafel kregen vonden ze het allemaal wel nuttig. Maar ze houden het liever nog wel een beetje op afstand.’’

Want het zijn tenslotte kunstenaars

‘’Als je tegen een beeldhouwer zegt dat hij bij een bepaalde stroming hoort, dan zegt hij onmiddellijk dat hij daar niets mee te maken heeft. Wij als organisatie bepalen dan ook niet wie er wel of niet bij Dutch Angle hoort. Wij hebben dit label, daarmee presenteren we acht filmmakers, maar als er iemand zegt: die moet er ook bij, dan is dat prima. En laat het ons ook weten als er een filmmaker niet tussen hoort. Het is een discussievorm, geen statisch iets.

‘’Het zou fantastisch zijn als mensen volgend jaar zeggen: ‘Er is een nieuwe film, en die hoort echt in dat Dutch Angle-hoekje thuis’. Dat het een vaststaande term is geworden voor een bepaald segment films.’’