De klimaatoefening van Europa

EU-lidstaten lijken weer dichter bij elkaar te komen, na gesprekken tussen Sarkozy en de Poolse premier Donald Tusk. Maar dat belooft vooralsnog weinig voor het VN-klimaatverdrag.

Ook Polen denkt nu dat de EU in december een akkoord zal bereiken over het plan waarin de Europese Unie haar doelstellingen voor emissiereducties, duurzame energie en bijvoorbeeld het systeem voor emissiehandel verder concretiseert.

Het is vooral de EU-ETS, het Europese systeem voor emissiehandel, dat de voormalige Oostbloklanden zorgen baarde. Polen is bang dat het land te weinig emissierechten kan behouden voor de eigen, voornamelijk door steenkool gevoede industrie. Om dit te voorkomen heeft Tusk voorgesteld zowel een boven- als een ondergrens in te stellen voor de prijs van CO2. Polen dreigde eerder, gesteund door lidstaten als Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Bulgarije, Roemenië, de Baltische Staten en vreemde eend Italië, een veto uit te spreken over het klimaatplan.

Het is vooralsnog onduidelijk in hoeverre EU-voorzitter Frankrijk aan de Poolse wensen tegemoet is gekomen, maar de Poolse premier uit zich optimistisch na de gesprekken:

"Ik moet zeggen dat onze visies elkaar nu dicht genaderd zijn", aldus Tusk op een Parijse persconferentie. "We zijn zonder twijfel ook veel dichter bij succes voor de bijeenkomst in december, dan we slechts enkele weken geleden nog waren."

Daarmee doelt Tusk niet op de VN-conferentie voor het nieuwe internationale klimaatverdrag, die in dezelfde maand in zijn land zal plaatsvinden, maar op een parallele bijeenkomst van Europese staatshoofden.

Perspectief
En het naderende Europese akkoord biedt vooralsnog ook erg weinig perspectief voor het internationale klimaatverdrag. De Europese Unie stuitte, mede door politieke roering ten gevolge van de kredietcrisis, onverwacht op interne tegenwerking voor het klimaatplan, dat slechts een emissiereductie van 20 procent beoogd in 2020. Tegelijk heeft Europa altijd aangegeven dat het bereid is de ambitie te verhogen naar 30 procent, "als andere westerse landen soortgelijke emissiedoelen stellen."

Het IPCC geeft aan dat álle geïndustrialiseerde landen hun uitstoot van broeikasgassen in die periode met tenminste 25 tot 40 procent moeten verlagen, om een reële kans te behouden onder de kritische grens van twee graden te blijven.

Onvoldoende
Onder klimaatwetenschappers en maatschappelijke organisaties groeit inmiddels het besef dat ook een Europese reductie van 30 procent onvoldoende zal zijn. Met name omdat landen als de VS, Canada, Japan en Australië door falend of ontbrekend klimaatbeleid inmiddels een onoverkoombare achterstand hebben opgebouwd ten opzichte van Europa. Deze landen zullen een uiterste krachtsinspanning moeten leveren om alsnog 25 procent te reduceren. Met een soortgelijke inspanning kan Europa een verlaging van 40 procent realiseren, waardoor de gemiddelde emissiereductie van Westerse landen in 2020 nog rond de 30 procent komt, een kritische succesvoorwaarde voor het nieuwe klimaatverdrag.

Oefening
Wat is dan nog het nut van het Europese klimaatplan, aangezien het daarin geconcretiseerde beleid slechts in een emissiereductie van 20 procent voorziet? Goede vraag. Het lijkt niet veel meer dan een oefening. Om het van de positieve kant te bekijken: nooit eerder is een groep landen erin geslaagd om emissiedoelstellingen in zulk detail te verdelen over landen en economische sectoren.

Ook zijn Europese uitvindingen als het ETS onmisbaar voor het mondiale klimaatbeleid. De huidige onderhandelingen in Europa bepalen verder de verhoudingen waarin de lasten zullen worden verdeeld en ook dat kan naar de toekomst waarde behouden. Maar het mag duidelijk zijn dat straks alle cijfers in het plan simpelweg verdubbeld moeten worden, en dat er dan geen ruimte meer mag bestaan voor interne protesten.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm