Methaanrecord door meer dooi?

Naast de CO2-concentratie heeft ook de concentratie van andere broeikasgassen in de atmosfeer, zoals lachgas en methaan, vorig jaar een absoluut record bereikt, blijkt uit nieuwe gegevens van de VN.

Terwijl overal in de wereld onderhandeld wordt over uitstootbeperkingen onder het nieuwe internationale klimaatverdrag, heeft het vorige verdrag, het Kyoto-protocol, nog niet geleid tot een meetbare afremming. Sterker nog: de laatste paar jaar neemt de CO2-concentratie zelfs versneld toe. Elk jaar loopt het niveau nu met 2,1 parts per million (ppm) op. Tussen 1970 en 2000 was de jaarlijkse toename nog ongeveer 1,5 ppm.

Nog enkele jaren
Wanneer ook de andere broeikasgassen naar ‘CO2-equivalenten’ worden omgerekend, heeft de totale concentratie inmiddels de 435 ppm bereikt, terwijl 450 ppm als uiterste grens is gedefinieerd om ‘gevaarlijke klimaatverandering’ te voorkomen. De internationale gemeenschap heeft dus nog maar enkele jaren de tijd om de CO2-uitstoot zover terug te brengen dat deze even groot is als de natuurlijke CO2-opname, zodat de concentratie in de atmosfeer niet verder toeneemt.

Broeikaswerking
Maar volgens het WMO neemt ook de concentratie methaan nu versneld toe. Uit metingen blijkt dat in 2007 een grotere hoeveelheid van dit krachtige broeikasgas in de atmosfeer kwam, dan in enig ander recent jaar. De broeikaswerking van methaan is (per ton) meer dan 20 maal zo groot als die van CO2.

"De voornaamste broeikasgassen – CO2, methaan en N20 – hebben alledrie nieuwe records bereikt in 2007. Het is nog onduidelijk of methaan zo snel zal blijven stijgen", zegt Geir Braaten, klimaatexpert van het WMO.

Ozonles
Braathen waarschuwt dat niet alle aandacht naar CO2 moet gaan, omdat bij industriële activiteiten ook andere krachtige broeikasgassen vrijkomen. Eén aparte groep, de fluorkoolwaterstoffen, is door internationale afspraken succesvol teruggedrongen. Het zijn de CFK’s die de ozonlaag beschadigen. Het VN-verdrag dat deze broeikasgassen aan banden legde, het in 1987 overeengekomen Montreal-protocol, wordt door velen aangedragen als succesverhaal, dat aannemelijk moet maken dat ook de ambitieuze doelen voor het nieuwe klimaatverdrag in praktijk realiseerbaar zijn.

Vrees
Maar wellicht wordt de recente toename van methaan niet veroorzaakt door industriële activiteiten. Het zou het gevolg kunnen zijn van klimaatverandering zelf – als product van één van de door klimaatwetenschappers gevreesde positieve terugkoppelingen: gashydraten. Deze methaanverbindingen komen in grote hoeveelheden voor in en onder de Siberische permafrost.

Door smelt van de Noordpool warmt het hele gebied binnen de Poolcirkel extra snel op. De permafrost smelt en ook de gashydraten ontbinden, waarbij methaan vrijkomt. Dergelijke processen kunnen zodra de drempelwaarden zijn overschreden de huidige klimaatverandering nog aanzienlijk versterken.

350 ppm
Waar die drempelwaarden precies liggen is onduidelijk. Volgens de meest vooraanstaande Amerikaanse klimatoloog is de belangrijkste reeds twintig jaar geleden overschreden. James Hansen pleit ervoor de atmosferische CO2-concentratie terug te brengen tot maximaal 350 ppm. Naast een krachtig klimaatverdrag met maximale emissiereducties zou de wereld dan tevens moeten investeren in projecten om CO2 uit de lucht te halen, bijvoorbeeld door grootschalige herbebossing.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm