Ontbossing zowel oorzaak als gevolg

Bossen zijn extreem kwetsbaar voor klimaatverandering, omdat verdroging onder andere zorgt voor een wereldwijde toename van bosbranden.

Dit stelt een nieuw rapport van het Centre for International Forestry Research (CIFOR), dat een oproep doet aan de delegaties in Poznan om tijdens de klimaattop nieuwe methoden uit te werken voor de bescherming van bossen in ontwikkelingslanden.

Sommige bosgebieden kunnen door klimaatverandering zelfs helemaal verdwijnen. De nevelwouden in Midden-Amerika zijn bijvoorbeeld voor hun voortbestaan afhankelijk van een immer aanwezige vochtige mist. Zodra deze verdwijnt, sterft de aangepaste vegetatie. En bij een temperatuurstijging van drie graden zou de regencyclus in de Amazone zodanig verstoord raken dat 90 procent van het resterende regenwoud door oncontroleerbare bosbranden wordt verzwolgen. Tientallen gigatonnen pure koolstof uit hout en bosbodem worden daarbij omgezet in CO2, tot verdere versterking van het broeikaseffect.

Mangrovewouden
Maar niet alleen hogere temperaturen, sterkere verdamping en het uitblijven van regen vormen een bedreiging voor tropische bossen, zo waarschuwt CIFOR. Wanneer de zeespiegelstijging in deze eeuw serieus doorzet, zullen langs verschillende tropische kusten mangroves in de knel komen, omdat het achterland te steil is, dan wel bezet door steden, infrastructuur en landbouwgrond.

"Tenzij onmiddelijk actie wordt ondernomen, zal klimaatverandering een verwoestend effect hebben op ’s werelds bossen en de bijna één miljard mensen die er voor hun overleven van afhankelijk zijn", stelt het onderzoekscentrum.

Terwijl voor het nieuwe klimaatverdrag in de Poolse stad Poznan onderhandeld wordt over een financieringsmechanisme om ontbossing door mensen tegen te gaan, stelt CIFOR dat er ook directe maatregelen moeten komen die de bossen zelf beschermen tegen klimaatverandering. Als voorbeelden noemt de organisatie de aanleg van brandgangen en andere investeringen in de bestrijding van bosbranden. Daarnaast moeten er grootschalige ecologische verbindingszones worden aangelegd, zodat verschillende soorten bomen en planten kunnen migreren en minder biodiversiteit verloren gaat.

Canadese taiga
De onderzoekers vinden tevens dat er meer aandacht moet komen voor de bestrijding van plagen. Zo worden grote delen van de Canadese taigawouden momenteel ernstig bedreigd door zogeheten schorskevers. Voorheen vroor het grootste deel van deze insecten, waarvan de larven in staat zijn reusachtige dennenbomen in enkele jaren te doden, in de koudste maanden dood. Daarvoor moet het enkele dagen achter elkaar kouder zijn dan min 34, temperaturen die de laatste jaren in Canada en zelfs het grootste deel van Siberië nauwelijks meer voorkomen.

Maar ook veel mensen zijn afhankelijk van gezonde bossen. Voor naar schatting één miljard mensen vormen tropische bossen een belangrijke bron van voedsel, bouwmaterialen en medicijnen. "De noodzaak om bossen en van bossen afhankelijke gemeenschappen de kans te bieden zich aan te passen aan klimaatverandering is tot nog toe slecht terug te vinden in de internationale klimaatonderhandelingen", vindt Frances Seymour, directeur van CIFOR.

Belangrijke oorzaak
Toch staat bosbescherming tijdens de klimaattop in Poznan weldegelijk prominent op de agenda. Want bossen worden niet alleen bedreigd door klimaatverandering. De snelle ontbossing is tevens een belangrijke veroorzaker. Gemiddeld is maar liefst twintig procent van de mondiale CO2-uitstoot een direct gevolg van het kappen en platbranden van tropisch regenwoud.

Ontbossing moet stoppen
Als belangrijke succesvoorwaarde voor het nieuwe klimaatverdrag streeft de internationale gemeenschap naar het volledig stoppen van ontbossing binnen tien jaar. Net als alle andere voorwaarden: bijna ondoenlijk, maar simpelweg noodzakelijk – om de concentratie van broeikasgassen onder de 450 ppm CO2-equivalenten te houden.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm