Waarschuwing op dag nul

De wereld moet afzien van een ‘goedkope en vuile fix’ voor de economie, die de strijd tegen klimaatverandering ondermijnt, waarschuwt Yvo de Boer aan de vooravond van de klimaattop.

Volgens De Boer riskeert de wereld een tweede financiële crisis wanneer regeringen reageren op recessie door goedkope en sterk vervuilende kolencentrales te bouwen – omdat ze uiteindelijk toch (voortijdig) gesloten zullen moeten worden.

"Wat mij het meeste zorgen baart is dat de financiële crisis leidt tot een tweede ronde van slechte investeringskeuzes" zei De Boer gisteravond op een persconferentie in Poznan. In die stad begint vandaag de twee weken durende klimaatconferentie waar 186 landen zullen onderhandelen over het nieuwe klimaatverdrag.

Slechte leningen
"Ik hoop dat de tweede financiële crisis geen oorsprong zal hebben in slechte energieleningen", voegt De Boer er aan toe. Nieuwe steenkoolcentrales gaan zo’n veertig jaar mee. Maar als ze in die periode blijven stoken en uitstoten zijn ze niet verenigbaar met klimaatdoelen. De Boer denkt dat steenkoolcentrales die nu in Westerse landen worden bijgebouwd, binnen tien jaar moeten worden gesloopt, om ze alsnog te vervangen door parken voor wind- en zonne-energie.

Koolstofprijs
Een andere reden dat investeringen in steenkoolcentrales financiële risico’s meebrengen is de koolstofprijs. Naar verwachting zullen emissierechten de komende tientallen jaren alleen maar in prijs stijgen. Volgens het IEA zou de prijs van één ton CO2 zelfs moeten oplopen tot 180 dollar, waardoor steenkoolcentrales niet langer financieel rendabel zouden zijn.

Yvo de Boer ziet vooral ook extra mogelijkheden door de financiële crisis: ‘We moeten nu focussen op kansen voor groene groei die de wereldeconomie op een stabiel en duurzaam pad brengen.’

Hij noemt de route tot het nieuwe verdrag, volgend jaar in Kopenhagen, een ‘onvoorstelbare uitdaging’. Omdat er nog zo weinig tijd resteert hoopt De Boer op een breed ‘ratificeerbaar’ besluit, waarvan de details later nog kunnen worden uitgewerkt.

Zijn optimisme is door recente uitspraken van Obama weer iets gestegen. De aanstaande president van de VS wil de Amerikaanse uitstoot naar 2020 terugbrengen tot het niveau van 1990. Dat is weliswaar te weinig om op koers te komen voor de emissiescenario’s van het IPCC en het IEA, waarbij de temperatuurstijging nog tot twee graden beperkt zou kunnen blijven – maar vereist toch een aanzienlijke inspanning. De Amerikaanse uitstoot van broeikasgassen heeft nog steeds een stijgende lijn. Sinds 1990 is deze 14 tot 18 procent gestegen. Obama wil de VS na 2020 op koers houden voor een emissiereductie van 80 procent in 2050.

Italië, Polen
De Boer maakt zich momenteel meer zorgen over Europa. De EU heeft vorig jaar nog min of meer toegezegd de uitstoot naar 2020 met 30 procent te verlagen. Inmiddels liggen de lidstaten echter overhoop over een aanzienlijk lagere doelstelling: twintig procent. Italië en enkele Oost-Europese landen willen de EU-klimaatdoelen zelfs nog verder afzwakken en dreigen, eveneens aan de vooravond van Poznan, het Europese klimaat- en energieplan te torpederen.

De leidende rol van Europa zou daarmee zo goed als voorbij zijn, terwijl Amerika er niet aan toe is de aanvoerdersband over te nemen. Het dodelijke 'afwachten van de groene stappen van de ander' dreigt daarmee ook in het komende decennium niet te verdwijnen - terwijl de collectieve schade van die apathie niet valt te overzien.

Op weg naar het nieuwe klimaatverdrag testen we de rek van onze bestaande politieke systemen. En dag in dag uit wordt het ons duidelijker hoe weinig rek er in zit, hoe weinig evolutiekracht, hoezeer de systemen die ons duurzaam overleven moeten garanderen, van totalitair China tot het democratische Westen, ons falen.

(c)Hier.nu/Rolf Schuttenhelm