'Mensen zijn net schorpioenen'

Psychologieprofessor Barry Schwartz laat de kracht zien van de meest sterke technologie die er volgens hem bestaat: ideeëntechnologie.

© Jan-Jaap Heine

“Ik neem aan dat jullie liefhebbers zijn van technologie”, zo begint Schwartz. “Maar we denken dan vooral aan de technologie van dingen zoals smartphones en laptops.” Iets wat volgens de professor veel meer effect op ons leven heeft, is 'idea technology', de technologie van ideeën.

Hij legt uit: “Als technologie niet werkt, dan verdwijnt dat op en duur. Ideeën niet, die blijven bestaan.”

Het is misschien een beetje heftige kost, zo op de vroege ochtend, maar Schwartz weet het concept van ideeëntechnologie goed naar voren te brengen als we kijken naar intelligentie.

Intelligentie

Sommige mensen denken dat intelligentie niet te veranderen is. Maar dat kan wel. Het ligt allemaal aan een 'self fulfilling prophecy'. En dat zit in onze genen. Als voorbeeld noemt Schwartz een onderzoek naar wiskunde en jonge vrouwen.

In het onderzoek moesten vrouwen voordat ze een wiskunde-toets maakten, een artikel lezen waarin stond dat a) vrouwen slechter zijn in wiskunde door hun ervaringen, b) vrouwen slechter zijn in wiskunde doordat het in de genen zit en c) een onzinverhaal.

Het bleek dat de vrouwen minder scoorden op de wiskunde-test na het lezen over genen. Hierdoor dachten zij dat het allemaal toch geen zin meer had, en raakten gedemotiveerd. Ze scoorden uiteindelijk slechter. Schwartz noemt dit de 'feedback loop'. En zo werkt ideeëntechnologie: een krachtig idee kan onze intelligentie veranderen.

De schorpioen en de kikker

In dat opzicht zijn wij mensen maar dieren die 'nog niet af' zijn. We lijken een beetje op schorpioenen. In een fabel van de schorpioen en de kikker lift de schorpioen op de rug van een kikker naar de overkant van een rivier. Die wilt eerst niet, want die is bang dat de schorpioen hem steekt. Aangezien beiden dan zullen verdrinken, zo stelt de schorpioen, heeft dat geen zin. Uiteindelijk, halverwege de rivier, steekt de schorpioen toch. “Waarom?” zo vraagt de kikker. De schorpioen antwoordt: “I can't help it, it's my nature”.

Kortom: wij kunnen er niets aan doen dat ideeën zoveel invloed op ons hebben. En of dat een goede of slechte zaak is, dat laat Schwartz maar even achterwege.